Depersonalizacja

Depersonalizacja to objaw dysocjacyjny, który polega na poczuciu odłączenia od własnego „ja”. Zmienia się wtedy sposób doświadczania siebie, ciała, myśli czy emocji, chociaż zazwyczaj zachowujesz świadomość, że to odczucie jest subiektywne. Możesz zauważyć obcość wobec własnych przeżyć, zachowań, a nawet ciała. Objaw bywa przejściowy lub nawracający.

Mechanizm powstawania depersonalizacji i czynniki wyzwalające

Depersonalizacja wiąże się ze zmienionym przeżywaniem siebie. Może towarzyszyć jej ograniczone odczuwanie emocji, wrażeń z ciała lub własnej obecności. Co ważne, nie jest to utrata kontaktu z rzeczywistością – zazwyczaj wiesz, że Twoje odczucia są nietypowe i subiektywne.

Możesz czuć się jak obserwator własnych działań albo doświadczać obcości wobec ciała, emocji, wspomnień czy myśli. Depersonalizacja często wiąże się z silnym stresem, lękiem lub traumą.

Do czynników, które mogą nasilać objaw, należą:

• silny, nagły stres, zwłaszcza przy poczuciu zagrożenia lub bezradności;
• przewlekły lęk i utrzymujące się napięcie;
• doświadczenia traumatyczne, przemoc, nagła strata lub wypadek;
• kolejne obciążające wydarzenia bez czasu na regenerację.

Jak pracujemy z depersonalizacją

W Gabinetach Elizjum uwzględniamy Twoje indywidualne doświadczenie, stan emocjonalny oraz sytuację życiową. Łączymy kompetencje psychologów, psychoterapeutów i psychiatrów, aby dobrać formę wsparcia do Twoich potrzeb.

Pracujemy w atmosferze empatii, dyskrecji i bezpieczeństwa. Celem jest wsparcie w radzeniu sobie z objawami, a nie obietnica całkowitego wyeliminowania problemu.

Metody pracy z depersonalizacją

Z depersonalizacją pracuje się przede wszystkim w ramach psychoterapii, zwłaszcza gdy objaw wiąże się z lękiem, przewlekłym stresem lub trudnymi doświadczeniami. Ważne jest rozumienie źródeł napięcia oraz nauka bezpieczniejszego reagowania na objawy.

• Psychoterapia – pomaga przyjrzeć się doświadczeniom, emocjom i sytuacjom związanym z objawem.
• Konsultacja psychiatryczna – może być pomocna przy nasilonym lęku, obniżonym nastroju lub problemach ze snem. Lekarz psychiatra ocenia wtedy zasadność leczenia farmakologicznego.

Depersonalizacja a derealizacja i specyfika zaburzeń dysocjacyjnych

W depersonalizacji obcość odnosi się przede wszystkim do Twojego własnego „ja” – ciała, myśli, emocji lub zachowań. Derealizacja dotyczy świata zewnętrznego: otoczenie może wydawać się sztuczne, odległe, płaskie, zamglone lub nierzeczywiste. W obu przypadkach zazwyczaj zachowujesz świadomość, że jest to subiektywne odczucie.

Objawy mogą występować osobno lub razem. Termin „zespół depersonalizacji-derealizacji” opisuje zaburzenie dysocjacyjne obejmujące odłączenie od siebie i otoczenia. W klasyfikacji DSM-5 oraz DSM-5-TR zalicza się je do zaburzeń dysocjacyjnych.

Jeżeli poczucie nierealności siebie lub świata jest nawracające, nasilone albo utrudnia codzienne funkcjonowanie, potrzebna jest profesjonalna ocena psychologiczna lub psychiatryczna.

Kiedy depersonalizacja nie ustępuje sama

Jej wyciszenie może utrudniać:

• utrzymujące się napięcie i brak odpoczynku;
• kolejne obciążające sytuacje bez czasu na regenerację;
• współwystępowanie lęku, obniżonego nastroju lub innych trudności psychicznych;
• wyraźne trudności w funkcjonowaniu w pracy, domu albo relacjach;
• myśli o utracie kontroli, samouszkodzeniu lub zagrożeniu dla bezpieczeństwa.

Gdy objaw często powraca, nasila się lub znacząco utrudnia życie, skonsultuj się ze specjalistą. Przy myślach o samouszkodzeniu lub bezpośrednim zagrożeniu niezwłocznie skontaktuj się z pomocą kryzysową albo numerem alarmowym.

Najczęściej zadawane pytania